टू डेज वन नाईट: बेरोजगार कुटुंबाची जागतिक गोष्ट

१५ मे २०१९

वाचन वेळ : ५ मिनिटं


आज १५ मे, जागतिक कुटुंब दिन. कुटुंब आपल्यासाठी किती महत्त्वाचं असतं. आपला आधार, आपल्या हक्काची माणसं. आपण आपल्या कुटुंबासाठी मेहतीने नोकरी करत असतो. पण देशाची आर्थिक परिस्थिती आणि वाढत्या बेरोजगारीमुळे कॉस्ट कटिंगच्या नावाखाली कधी आपली नोकरी जाईल सांगता येत नाही. या परिस्थितीमुळे कुटुंबावर काय परिणाम होतो हे टू डेज वन नाईट या सिनेमात सांगितलंय.

देशाच्या आणि कुटुंबाच्या विकासात शिक्षण महत्त्वाचं आहे. शिक्षणामुळे परिस्थिती बदलते ही गोष्ट समजातल्या प्रत्येक स्तरात पोचली. त्यामुळे शिक्षण घेऊन करिअर घडवण्यावर लोक भर देऊ लागले. यात कुटुंबानेही प्रोत्साहन दिलं. अगदी कर्ज काढून शिक्षण घेऊ लागले. कालांतराने समजलं की कुटुंबाच्या परिस्थिती काहीच बदल होत नाहीय. कारण देशात आलेल्या आर्थिक मंदीमुळे कंपन्या बंद पडतायत, तर कॉस्ट कटिंग म्हणून लोकांना कामावरुन कमी केलं जातंय, रिकाम्या जागा भरल्या जात नाहीत. 

भारतानं बेरोजगारीत विक्रम केला

अशावेळी शिक्षण घेऊन करिअर करून कुटुंबाला बदलवण्याची स्वप्न बघणाऱ्यांची स्वप्नंच धुळीला मिळाली आहेत. यामुळे सगळ्या कुटुंबावरची वाताहत होतेय. त्यातच भारतातल्या बेरोजगारांचा आकडा एप्रिल २०१९ मधे ७.६ टक्क्यांवर पोचला. गेल्या तीन वर्षातला हा सर्वाधिक आकडा आहे, असं सिएमआयई म्हणजे सेंटर फॉर मॉनिटरींग इंडियन इकॉनॉमी या सरकारी संस्थेनं म्हटलं आहे. 

कृषी क्षेत्राची झालेली वाताहत आणि वाढती बेरोजगारी ही भारतासारख्या विकसनशील देशाच्या सगळ्यात मोठ्या समस्या आहेत. म्हणूनच की काय बेरोजगारीचे हे आकडे काही काळ लोकांच्या समोर आणले जात नव्हते. म्हणे सरकारला त्याची पुन्हा पडताळणी करायची होती. देशात दर पाच वर्षांनी बेरोजगारीचा हा आकडा जारी करण्यात येतो. यातून आपल्या अर्थव्यवस्थेची नक्की काय स्थिती आहे हे समजतं. सरकार हे आकडे जारी करण्यास उत्सुक नव्हतं.

मागच्या डिसेंबर महिन्यात बेरोजगारीचा डेटा लिक झाला. यात २०१७-१८ या कालावधीत बेरोजगारी वाढली. तिने ४५ वर्षांचा रेकॉर्ड मोडला अशी माहिती हाती लागली. सीएमआयईनं याला पुष्टी दिली.

डिमोनेटायजेशन आणि जीएसटी यामुळे बेरोजगारी प्रचंड वाढली आहे. हे मान्य करायलाच हवं. ११ लाख लोकांच्या नोकऱ्या गेल्यात ही थोडी थोडकी गोष्ट नाही. यापुढे सरकार दरवर्षी बेरोजगारीचा आकडा जारी करेल असं म्हटलं जातंय. जे सरकार भारताच्या संस्कृतीचं, कुटुंब व्यवस्थेचं गुणगान अख्या जगात जाऊन गात असतं. त्यांच्या धोरणांमुळे कुटुंबाचे हाल होताहेत.

हेही वाचा : आईचं बदललेलं रुप: चार भिंतीतली आई ते स्मार्ट मॉम

जगातल्या बेरोजगारांच्या गोष्टीवरचा सिनेमा

२००९-२०१० ला अमेरिका आणि युरोपीयन देशांमधे जी मंदी आली त्यातून बेरोजगारीनं कुटुंबांची कशी वाताहत होते हे जगानं पाहिलंय. तिच परिस्थिती भारतावर येणार असं चित्र तयार झालंय. बेरोजगारीचा कुटुंब या युनिटवर प्रचंड परिणाम होतो. ते उध्वस्त होत जातं. यातून त्या देशाची आर्थिक परिस्थिती समजते आणि जगाच्या अर्थव्यवस्थेचा अंदाज येतो. 

बेरोजगार कुटुंबाची ही जागतिक गोष्ट जर समजून घ्यायची असेल तर २०१४ ला आलेला टू डेज वन नाईट हा सिनेमा बघायला हवा. ल्युक आणि जाँ पेअर डॉरडेन या दिग्दर्शक जोडीचा हा सिनेमा. जागतिक स्तरावरच्या बेरोजगारीची खरी परिस्थिती दाखवतो. यातलं कुटुंब हे जगातल्या मध्यमवर्गाचं प्रतिनिधित्व करतं. छोट्या गोष्टीतून जागतिक आशय मांडणं ही डॉरडेन बंधुंची खासियत आहे. टू डेज वन नाईट या सिनेमानं त्यांनी ते पुन्हा एकदा दाखवून दिलं.

हेही वाचा : आई आपल्या पिल्लासाठी संघर्ष करते तेव्हा

नोकरी वाचवण्यासाठी भीक मागावी लागते

नोकरी संदर्भात सततची अस्थिरता असल्यानं त्याचा मानसिक त्रास होणं सहाजिक आहे. त्यातून डिप्रेशन, हायपर टेंशन, निद्रानाश सारख्या आजारांना निमंत्रण मिळतं. आणि हेच सर्व जर घरच्या बाईबाबतीत घडत असेल तर कुटुंबाची पार वाट लागते. यातून उभं राहण्यासाठी खंबीर आणि सतत धीर देणाऱ्या पार्टनरची गरज असते. या सिनेमातल्या मुख्य पात्र असलेल्या सांड्राकडे हे सर्व आहे. पण तरीही ती या आजारांची शिकार बनते. याला आसपासचा अस्वस्थ स्थिती जबाबदार असते.

एका छोट्या कारखान्यात काम करणाऱ्या सांड्राची नोकरी वाचवायची असेल तर तिच्याख इतर १० सहकारी कामगारांनी आपला बोनस घेऊ नये असा साधा सोपा मार्ग मॅनेजमेंट सुचवतं. ५० टक्क्यापेक्षा जास्त सहकाऱ्यांनी संमती दिली तरच सांड्राची नोकरी वाचणार. त्यामुळे या सर्व सहकाऱ्याकडे तुम्ही बोनस न घेतल्यास माझी नोकरी वाचेल अशी भिख मागण्यासारखी परिस्थिती तिच्यावर येते. आपलं डिप्रेशन सांभाळून ती या लोकांना कशी कनविन्स करण्याचा प्रयत्नी करते, तिची नोकरी वाचते की नाही यावर हा सिनेमा आहे. 

मध्यमवर्गीय कामगारवर्गाच्या मानसिकतेवर हा सिनेमा बोट ठेवतो. यातून कामगारांची दशा आणि दिशा काय आहे हे समजतं. मानवी भावना, आशा आकांक्षाचे अनेक कांगोरे या सिनेमात पाहायला मिळतात. जगातल्या सर्व कामगारांनी एकत्र यावं हे सर्व कागदावर बोलायला ठीक आहे पण प्रत्यक्षात तसं काही घडतंय का याचा विचार करायला लावणारा हा सिनेमा आहे.

हेही वाचा : फेसबुकचं व्यसन लावणाऱ्या मार्क झुकेरबर्गची प्रेरणादायी गोष्ट

मंदिरं, पुतळे महत्त्वाचे की बेरोजगारी?

परदेशात ही परिस्थिती असेल तर मग भारतात वाढणाऱ्या बेरोजगारीनं काय होईल, याची कल्पना करवत नाही. ही बेरोजगारी अशीच वाढत राहिली तर इथली माणसं झोंबी होतील अशी भिती आहे. याचं कारण आपल्याकडची लोकसंख्या आणि एकूणच उद्योग धंद्याचं शहराकडे झालेलं विकेंद्रीकरण हा भाग अजूनही विचारात घेतला जात नाही. 

पुढच्या काळात पुन्हा एन चंद्रा यांच्या १९८६ मधल्या अंकूश सिनेमातले सुशिक्षित बेरोजगार नाक्यानाक्यावर दिसण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. वाढतं शहरीकरण आणि परंपरागत शेतीला दिलेली बगल यातून अनपेक्षित असं उध्वस्त भारताचं दृश्यं दिसायला लागलंय. 

जाहिरनाम्यात शेकडो करोडो रुपयांची मंदिरं आणि पुतळे बनवण्याची घोषणा करणाऱ्या राजकीय पक्षांनी बेरोजगारीवर गांभीर्याने विचार करण्याची गरज आहे. त्यावर उपाययोजना करण्याची गरज आहे. तसं घडलं नाही तर समाजातली अराजकता आणि अस्वस्थता वाढणार हे पक्कं आहे. आणि यामुळे कुटुंबच्या कुटुंब उद्धवस्त होतील. कुटुंब हा भारतीय समाजाचा पाया समजला जातो. तोच पाया निघून गेला तर काय?

हेही वाचा : 

जेटचं विमान बंद का पडलं आणि ते उडणार की नाही?

आपला आपला अंदाजः महाराष्ट्रात भाजप महायुतीला मोठा फटका