मोदी-शहांच्या विखारी राजकारणाला हरवता येऊ शकतं

१० मे २०२१

वाचन वेळ : ५ मिनिटं


पश्चिम बंगालमधली निवडणुकीची रणधुमाळी विशेष ठरली. एकीकडे ममता बॅनर्जी तर दुसरीकडे त्यांना हरवण्यासाठी मैदानात उतरलेली मोदी-शहा जोडगोळी. या जोडीच्या विखारी प्रचाराला बंगाली जनतेनं चपराक दिली. कशी ते सांगतायत तृणमूल काँग्रेसच्या खासदार महुआ मोईत्रा. न्यूयॉर्क टाइम्समधे प्रसिद्ध झालेल्या त्यांच्या लेखाची अनंत घोटगाळकर यांनी अनुवादित केलेली ही फेसबुक पोस्ट.

मी भारतीय लोकसभेची एक सदस्य आहे. रविवारी अखिल भारतीय  तृणमूल काँग्रेस या माझ्या पक्षाने पश्चिम बंगाल विधानसभेच्या निवडणुकीत पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या पक्षाचा पराभव केला. भारतातल्या एखाद्या राज्याच्या एकमेव महिला मुख्यमंत्री असलेल्या माझ्या आणि आमच्या पक्षाच्या नेत्या ममता बॅनर्जी यांनी मोदींच्या विभाजनवादी आणि स्त्रीद्वेष्ट्या  राजकारणाचा पराभव कसा करता येतो हे दाखवून दिलंय.

पश्चिम बंगालच्या विधानसभेत २९२ जागांपैकी मोदी आणि त्यांच्या पक्षाला ७७ जागा मिळाल्या. आम्हाला २१३ जागा मिळाल्या. पण आम्ही काही केवळ एका राज्यात सरकार स्थापन करण्यासाठी ही निवडणूक लढवत नव्हतो. भारताची निधर्मी संघराज्यात्मक व्यवस्था नष्ट करुन तिचं रुपांतर निरंकुश हिंदू राष्ट्रात करु पाहणारा मोदींचा केंद्रीकरणवादी आणि एकाधिकारशाहीवादी विजयरथ अडवण्यासाठी आम्ही प्राणपणाने लढत होतो.

हेही वाचा: सरकारला धडकी भरवणारं महुआ मोईत्रा यांचं वायरल भाषण

निवडणूक आयोगाचे कानावर हात

देशाने  आजपर्यंत अतिशय  पवित्र आणि विश्वासार्ह म्हणून जपलेल्या घटनात्मक संस्था मोदी आणि त्यांचे गृहमंत्री अमित शहा या दोघांनी मिळून पद्धतशीरपणे पोखरल्या. जनतेच्या मनात एकेकाळी अत्यंत आदराचं स्थान असलेल्या, राज्य आणि देशातल्या निवडणुका घेणाऱ्या कथित स्वायत्त संस्था भारताच्या  निवडणूक आयोगाचं रूपांतर आपल्या राजकारणासाठी हरकाम्या पोरात केलं. पश्चिम बंगालच्या ताज्या निवडणुकीत मी माझ्या डोळ्यांनी पाहिलंय.

२६ फेब्रुवारीला कोरोनाची दुसरी लाट पसरत असताना या आयोगाने पश्चिम बंगालच्या निवडणुकीचे प्रत्यक्ष मतदान २७ मार्च ते २९ एप्रिल अशा एकूण आठ टप्प्यात घेण्यात येईल अशी घोषणा केली. बंगालबरोबरच आणखीही चार राज्यात मतदान होणार होतं. ते मात्र एकदोन टप्प्यातच घेण्यात आलं.

बंगाल निवडणुकीचं वेळापत्रक असं आखून मोदींना राज्यभर सगळीकडे फिरुन प्रचार करता येईल अशी सोय आयोगाने केली. भारताची निवडणूक म्हणजे जोशपूर्ण, उत्सवी आणि प्रचंड गर्दी जमवणारा सोहळा असतो. आमच्या पक्षाने याविरुद्ध निषेध नोंदवला आणि कोरोनाची दुसरी लाट भरात असल्यानं ही निवडणूक कमी टप्प्यात घेण्याची आयोगाकडे विनंती केली. आयोगाने कानावर हात ठेवले.

मोदींची सोयीची भूमिका

मोदी आणि देशातली आपत्ती व्यवस्थापनाची प्रमुख  जबाबदारी खांद्यावर असलेले त्यांचे गृहमंत्री शहा यांनी पश्चिम बंगालमधे सभांचा सपाटा लावला. या मेळाव्यात अनेकदा या दोघांच्या चेहऱ्यावर मास्कचा पत्ता नसायचा. मेळाव्याला उपस्थित हजारो लोक  आणि टीवीच्या चॅनेलवर सगळीकडे होत असलेलं त्याचं थेट प्रक्षेपण पहात असलेले लाखो लोक हे एक भयानक उदाहरण होतं.

देशाच्या उत्तरेकडच्या उत्तराखंड या राज्यातल्या हरिद्वारला कुंभमेळ्याच्या उत्सवात गंगास्नान करण्यासाठी लाखो लोक जमतात. अशा धार्मिक गर्दीला प्रतिबंध करण्यासाठी मोदी सरकारने काडीची उपाययोजना केली नाही. १७ एप्रिलला देशात कोरोना संसर्ग झालेल्यांचा एका दिवसाचा आकडा अडीच लाखापुढे जात असताना कुठे मोदींनी कुंभमेळ्यातल्या यात्रेकरूंना एक सौम्य आणि संदिग्ध आवाहन केलं.

मोदी म्हणाले की, 'आता घरी परत जाण्याचा विचार त्यांनी करावा आणि उत्सवाचं स्वरुप प्रतीकात्मक ठेवावं.' पण त्याच दिवशी दुपारी उशीरा मोदी पश्चिम बंगालमधे पन्नास हजारांहून अधिक लोकांच्या सभेला उपस्थित राहिले. 'जिथं माझी नजर जाते, माणसंच माणसं मला दिसत आहेत.' ते तृप्त, फुशारकीच्या स्वरात म्हटलं.

हेही वाचा: महापोर्टलचा महाव्यापम घोटाळा सुनियोजित होता?

वेळ निवडणूक प्रचारात वाया

ही निवडणूक आता बेफाम वेगाने कोरोना वायरस पसरवणारी ठरु लागली होती. या दुसऱ्या लाटेने भारताची आरोग्य व्यवस्था खिळखिळी होत असताना आमच्या सततच्या विनंत्यांकडे निवडणूक आयोग दुर्लक्ष करत राहिला. भेकडपणाने केलेली ही कर्तव्यातली कसूर पाहून शेवटी मद्रास हायकोर्टाला असं म्हणणं भाग पडलं की या आयोगावर बहुधा आता खुनाचा गुन्हा नोंदवला पाहिजे.

देशवासीयांच्या जीवनाऐवजी राजकीय सत्ताप्राप्तीसाठीच्या खटाटोपाला मोदींनी अग्रक्रम दिला. एप्रिल महिन्यातले पहिले तीन आठवडे अतिशय महत्त्वाचे होते. या काळात पंतप्रधान आणि त्यांच्या मंत्रीमंडळातल्या सहकाऱ्यांनी आरोग्यविषयक पायाभूत सुविधांना चालना देण्यासाठी, आपत्तीची परिस्थिती निर्माण होऊ नये म्हणून राज्य सरकारांबरोबर समन्वय साधण्यासाठी कंबर कसून कामाला लागायला हवं होतं. हा महत्त्वाचा काळ निवडणूक प्रचारात वाया गेला.

महिलाविरोधी राजकारणाला चपराक

मोदींची पश्चिम बंगालमधली प्रचारमोहीम सगळ्या भारतीय स्त्रियांच्याही नीट लक्षात राहील ती त्या मोहिमेतल्या महिलांबद्दलचा निगरगट्ट तुच्छतापूर्ण  दृष्टिकोन आणि विखारी पुरुषी वृत्तीच्या दर्शनामुळे. माझ्या पक्षाच्या नेत्या आणि राज्याच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांना बंगालची जनता मोठ्या प्रेमाने दीदी म्हणते.

एप्रिलच्या पहिल्या तारखेला राज्यातल्या हावडा जिल्ह्यातल्या उलुबेरिया शहरात जाहीर सभेत ममताजींना उद्देशून मोदींनी दीsदी ओs दीssदी असा तुच्छतादर्शक पुकारा केला. तेव्हा जमलेल्या पुरुषांनी एकच जल्लोष केला. त्यानंतर हे शब्द याच सुरात ते इतरही सभांमधे पुनःपुन्हा वापरु लागले.

हे शब्द आणि उच्चारण्याची ही पद्धत माझ्या कानाला मात्र गल्लीतला एखादा टपोरी मुलगा समोरुन जाणाऱ्या मुलींची छेड काढतो तशी भासली. आपल्या अभिरुचीला मुळीच न रुचणाऱ्या आचाराला असं उघड उघड प्रोत्साहन देणाऱ्या माणसाच्या हाती आपल्या राज्याचं भवितव्य सोपवण्याची कल्पना बंगाली मध्यमवर्गीय लोकांना भयावह वाटली.

पश्चिम बंगालमधे स्त्री मतदारांची टक्केवारी ४९.१ इतकी आहे. या महिला ही आरोळी ऐकून हबकल्या. त्यातल्या बहुसंख्य स्त्रियांनी आम्हाला मतं दिली. असल्या महिलाविरोधी राजकारणाला त्यांनी त्या दिवशी जिंकू दिलं नाही.

हेही वाचा: शिवसेना, काँग्रेस आणि राष्ट्रवादीचं सरकार म्हणजे ‘तीन पायांचा तमाशा’

बंधनं तोडणारा बंगाली माणूस

संस्कृतीला महत्त्व हे असतंच. बंगाली अस्मितेची हिंदु संस्कृतीशी सांगड घालून आपण जिंकू असं मोदींना आणि भाजपला वाटत होतं. त्यांच्या लक्षात ही गोष्ट आली नाही की बंगाली संस्कृती काही अशी एकारलेली नाही. निधर्मीपणा, मांसमच्छीप्रेम आणि प्रवाहाविरुद्ध पोहण्याची ओढ अशा साऱ्याचा मिलाफ तिच्यात झालाय.

आम्ही गंमतीने म्हणतो की, सुशेगात मध्यमवर्गीय बंगाल्याला आयुष्यात तीन गोष्टी मिळाल्या की पुरे- आपल्या मुलांचं शिक्षण, शनिवार दुपारचा सिनेमा आणि रविवार दुपारी मटणाचा रस्सा! कमीत कमी एक गोष्ट नक्की. आपण खावं काय, प्रेम कुणावर करावं आणि कपडे कुठले वापरावेत यावर कोणी बंधन घालू म्हणेल तर बंगाली माणूस त्याला ठेंगा दाखवणारच.

बंगालच्या अनुभवाने असं दाखवून दिलंय की, भारतीय जनता पक्ष मुळीच अजिंक्य नाही, बहुसंख्यांकवादी हिंदू राष्ट्राची कल्पना सगळ्या भारतीयांना आकर्षित करु शकत नाही. मोदी आणि शहा दाखवले जातात तसे निवडणूक नीतीतले प्रभू चाणक्य मुळीच नाहीत.

तर भाजपचा पराभव अटळ

प्रचंड आर्थिक स्रोत, प्रतिस्पर्ध्यांना लक्ष्य करण्यासाठी केंद्रीय अन्वेषण संस्थांचा दुरुपयोग आणि विरोधी पक्षाच्या राजकारण्यांना विकत घेत असल्याचा सततचा आरोप या गोष्टी विरोधात असल्या तरी आजही आपली मुळं आणि आपली निधर्मी, सर्वसमावेशक विचारसरणी घट्ट पकडून ठेवत आपल्या ध्येयावर नजर न हटवणारा एखादा प्रादेशिक पक्ष भाजपचा पराभव नक्कीच करु शकतो.

हिंदूराष्ट्रापेक्षा ऑक्सिजन सिलिंडरची गरज आपल्याला  जास्त असते ही गोष्ट अगदी मोदीजींच्या पाठीराख्यांच्याही लक्षात येण्यासाठी असली प्रचंड विनाशकारी साथ यावी लागली. आणि एखाद्या विषारी विचारांच्या गर्विष्ठांची आपल्याला मुळीच गरज नाही हे उर्वरित भारताला उमगायला बंगालमधे निवडणूक व्हावी लागली. आज भारताला हृदय संवेदनशील आणि कणा ताठ असलेल्या नेत्याची खरी गरज आहे.

हेही वाचा: 

सत्ता संघर्षाच्या पेचात देवेंद्र फडणवीस एकाकी

तर नितीन गडकरीच होतील महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री!

तरुण भारतच्या निशाण्यावर संजय राऊत की उद्धव ठाकरे?

शिवसेना-भाजपमधला सध्याचा पेच निव्वळ सत्तेपुरता नाही, तर

शिवसेनेची संधी हुकल्याने हा असेल सत्तेचा सगळ्यात सोप्पा फॉर्म्युला